Jak obliczyć wydajność maszyn? Poznaj wskaźnik OEE

Wydajność maszyn to jeden z kluczowych elementów efektywnego zarządzania produkcją i logistyką. Przedsiębiorstwa coraz częściej monitorują pracę urządzeń, aby ograniczać przestoje, minimalizować straty i zwiększać tempo realizacji zleceń. Jednym z najpopularniejszych narzędzi, które pomaga ocenić faktyczną efektywność sprzętu, jest wskaźnik OEE (Overall Equipment Effectiveness).

Table of Contents

Czym jest wskaźnik OEE?

OEE (Overall Equipment Effectiveness lub Całkowita Efektywność Wyposażenia) to wskaźnik określający efektywność wykorzystania maszyn w procesie produkcyjnym. Mówi o tym, jaka część dostępnego czasu pracy sprzętu została wykorzystana w sposób produktywny, czyli przyniosła efekt w postaci zgodnych jakościowo produktów. OEE składa się z trzech podstawowych komponentów:

Dostępność (Availability) – odnosi się do czasu, w którym maszyna faktycznie pracuje, pomniejszonego o przestoje (planowane i nieplanowane);
Wydajność (Performance) – określa tempo pracy urządzenia względem jego prędkości nominalnej;
Jakość (Quality) – wskazuje, ile wyrobów lub operacji zostało poprawnie wykonanych (bez konieczności poprawek).

Wskaźnik OEE może być stosowany zarówno do dużych linii technologicznych, jak i do mniejszych urządzeń wykorzystywanych w logistyce, takich jak maszyny pakujące. To uniwersalny sposób na sprawdzenie, jak realnie pracują linie produkcyjne oraz urządzenia wykorzystywane w różnych procesach produkcyjnych czy magazynowych.

Jak obliczyć wydajność maszyny?

Aby policzyć OEE, stosuje się prosty wzór:

OEE = Dostępność × Wydajność × Jakość

Każdy z elementów podawany jest w procentach lub jako wartość dziesiętna. Do obliczenia OEE potrzebna jest znajomość następujących parametrów:

czas pracy planowany i rzeczywisty (do obliczenia dostępności);
liczba wykonanych operacji oraz teoretyczna liczba operacji możliwych do wykonania w tym czasie (do obliczenia wydajności);
liczba operacji poprawnie wykonanych względem liczby wszystkich operacji (do obliczenia jakości).

Przykład obliczenia OEE

Załóżmy, że urządzenie pakujące działało przez zmianę trwającą 8 godzin. Wystąpiła godzina przestojów. Faktyczny czas pracy wyniósł więc 7h, więc dostępność: 7h / 8h = 0,875 (87,5%). Maszyna w tym czasie mogła wykonać 1400 operacji, wykonała jednak 1200. Wydajność wynosi więc: 1200 / 1400 = 0,857 (85,7%). Z 1200 wykonanych operacji poprawnych było 1180. Jakość to więc: 1180 / 1200 = 0,983 (98,3%).

Na podstawie tych parametrów możemy obliczyć OEE: 0,875 × 0,857 × 0,983 = 0,737 (73,7%). Taki wynik oznacza, że urządzenie pracuje efektywnie na poziomie nieco ponad 73%.

Inne metody oceny wydajności

Choć OEE jest najpopularniejszym wskaźnikiem, firmy stosują także czasami:

TPM – kompleksowe podejście do utrzymania maszyn w najwyższej sprawności produkcyjnej, obejmujące analizę przestojów i awarii;
MTBF/MTTR – określa się w ten sposób średni czas między awariami oraz średni czas naprawy;
Takt time – czas potrzebny na wykonanie jednej sztuki produktu, dopasowany do potrzeb klienta.

Jak interpretować wynik OEE?

Interpretacja OEE najczęściej opiera się na ogólnie przyjętych normach:

85% i więcej – bardzo dobry wynik, typowy dla nowoczesnych, dobrze zoptymalizowanych zakładów;
60-85% – poziom akceptowalny, typowy dla większości zakładów produkcyjnych, z potencjałem poprawy;
poniżej 60% – istotna potrzeba optymalizacji procesu.

Warto pamiętać, że OEE powinno oceniać się w zestawieniu z warunkami pracy, typem urządzenia i charakterystyką produkcji.

Co wpływa na wydajność maszyn pakujących i jak ją zwiększyć?

Na efektywność urządzeń stosowanych w procesach pakowania oddziałuje wiele czynników. Do najważniejszych należą:

właściwe ustawienia urządzeń – nieprawidłowe parametry pracy (np. zbyt duże naprężenie folii do pakowania czy źle dobrany program) mogą znacząco obniżać tempo działania i podnosić liczbę błędów;
regularna konserwacja i przeglądy – oczyszczanie podzespołów, smarowanie elementów i wymiana zużytych części minimalizują ryzyko nieplanowanych przestojów;
szkolenia operatorów – dobrze przygotowany pracownik szybciej reaguje na odchylenia w pracy maszyny, umie dobrać właściwe parametry i zapobiegać przestojom;
jakość wykorzystywanych materiałów – niskiej jakości opakowania lub akcesoria mogą powodować zacięcia i błędy;
dostosowanie urządzeń do wymogów danego zakładu – sprawdź na przykład: Jakie normy i wymagania muszą spełniać maszyny pakujące w magazynie?

Najczęściej zadawane pytania

Poniżej znajdziesz krótkie odpowiedzi na najważniejsze pytania dotyczące obliczania i analizowania OEE.

W jaki sposób obliczyć wydajność maszyny?

Najłatwiej zastosować wzór OEE = Dostępność × Wydajność × Jakość. Do obliczeń potrzebne są dane dotyczące czasu pracy urządzenia, tempa działania i liczby poprawnych operacji.

Jak często liczyć OEE?

Najlepiej wykonywać pomiary regularnie, np. po każdej zmianie, tygodniowo lub miesięcznie, aby monitorować trendy i szybko reagować na spadki efektywności.

Jakie OEE jest dobre dla maszyn pakujących?

Za bardzo dobry wynik uważa się wartości powyżej 85%, jednak realne normy zależą od rodzaju urządzenia, specyfiki pracy i stopnia automatyzacji procesów.